Chính quyền các thành phố tại Trung Quốc đang tìm cách thúc đẩy những “công ty một người” hay còn gọi là OPC (one-person company) thông qua nhiều chính sách ưu đãi “mạnh tay”…
OPC là mô hình doanh nghiệp do một cá nhân điều hành, tận dụng các công nghệ tự động hóa để đảm nhiệm những công việc vốn trước đây cần đến cả một đội ngũ. Trên thực tế, khái niệm này cũng được hiểu rộng hơn, bao gồm cả những doanh nghiệp siêu nhỏ với hai đến ba người cùng vận hành.
Nếu như làn sóng AI tại Thung lũng Silicon chủ yếu được dẫn dắt bởi các quỹ đầu tư mạo hiểm, thì tại Trung Quốc, động lực lại đến từ chính sách và nguồn lực công. Chính phủ không chỉ thành lập các quỹ đầu tư, mà còn chủ động xây dựng hạ tầng dữ liệu và đóng vai trò “khách hàng đầu tiên”, sớm ứng dụng các sản phẩm AI nội địa để tạo ra thị trường.
Tờ Tân Hoa Xã thông tin mô hình OPC đang phát triển nhanh tại Trung Quốc, được thúc đẩy bởi sự tiến bộ của các mô hình AI cùng chính sách hỗ trợ tích cực từ chính quyền địa phương như cung cấp văn phòng miễn phí, cho đến các gói tín dụng riêng dành cho những doanh nghiệp theo mô hình này.
Thực tế, từ tháng 11 năm ngoái, thành phố Tô Châu, trung tâm sản xuất công nghệ cao của Trung Quốc, đã tuyên bố tham vọng xây dựng 30 “cộng đồng OPC” và nuôi dưỡng khoảng 1.000 doanh nghiệp một người vào năm 2028.
Ngay sau đó, nhiều địa phương khác cũng nhanh chóng tung các gói ưu đãi riêng. Theo đó, Chính quyền quận Phố Đông của Thượng Hải sẵn sàng hỗ trợ chi phí điện toán cho startup lên tới 300.000 nhân dân tệ (khoảng 44.000 USD).
Trong khi đó, Vũ Hán cũng triển khai các khoản vay đặc biệt, thậm chí cam kết hỗ trợ thiệt hại nếu doanh nghiệp phá sản.
Cách tiếp cận này không mới trong các chiến lược phát triển công nghiệp của Trung Quốc. Từ thương mại điện tử đến xe điện, quốc gia này thường kết hợp giữa định hướng từ trung ương và sự cạnh tranh chính sách giữa các địa phương để thúc đẩy phát triển các lĩnh vực mới trên phạm vi toàn quốc.
“Trung Quốc giống như một Thung lũng Silicon khổng lồ”, bà Lin Zhang, Phó Giáo sư tại Đại học New Hampshire, người chuyên nghiên cứu về kinh tế số Trung Quốc, nhận định trong cuộc trao đổi với Rest of World.
Theo bà, nếu như làn sóng AI tại Thung lũng Silicon chủ yếu được dẫn dắt bởi các quỹ đầu tư mạo hiểm, thì tại Trung Quốc, động lực lại đến từ chính sách và nguồn lực công. Chính phủ không chỉ thành lập các quỹ đầu tư, mà còn chủ động xây dựng hạ tầng dữ liệu và đóng vai trò “khách hàng đầu tiên”, sớm ứng dụng các sản phẩm AI nội địa để tạo thị trường.
Triển vọng của các startup “siêu nhỏ” này thực tế vẫn còn là dấu hỏi. Giới đầu tư mạo hiểm nhận định phần lớn OPC khó có thể phát triển thành doanh nghiệp bền vững.
Hiện nay, các khoản hỗ trợ dành cho OPC được Trung Quốc đa phần được triển khai thông qua mạng lưới vườn ươm. Không chỉ cung cấp mặt bằng miễn phí, vườn ươm còn đóng vai trò kết nối, giúp các startup hợp tác với nhau, đồng thời mở cánh cửa tới khách hàng và nhà cung cấp tiềm năng.
Ở một góc nhìn khác, việc thúc đẩy mô hình OPC cũng được cho là một cách để các địa phương tận dụng các tòa nhà văn phòng và trung tâm dữ liệu đang bị bỏ không. Những năm gần đây, dưới sức nóng của AI, nhiều địa phương tại Trung Quốc đã ồ ạt xây dựng trung tâm dữ liệu, dẫn đến tình trạng dư thừa công suất.
Dù vậy, triển vọng của các startup “siêu nhỏ” này thực tế vẫn còn là dấu hỏi. Giới đầu tư mạo hiểm nhận định phần lớn OPC khó có thể phát triển thành doanh nghiệp bền vững.
Tuy nhiên, các gói hỗ trợ từ chính phủ Trung Quốc vẫn đang thu hút không ít sự quan tâm, nhất là những nhân sự công nghệ đang tìm kiếm hướng đi mới, trong bối cảnh thị trường công nghệ Trung Quốc đang chứng kiến nhiều đợt sa thải lớn.
Một trong số đó có anh Ma Ruipeng (41 tuổi). Ba tháng trước, anh đã quyết định nghỉ một công việc lập trình từng làm trong khoảng 20 năm để tự khởi nghiệp với dự án phần mềm AI giúp người dùng tự tạo ứng dụng di động.
Dù quan tâm đến các chính sách hỗ trợ, song thực tế, anh vẫn chưa tìm được cách tiếp cận nguồn vốn này, và vẫn đang sống và khởi nghiệp từ tiền tiết kiệm. Dù vậy, anh vẫn lạc quan: “Chỉ cần làm việc cùng AI, tôi sẽ không bị thay thế. AI với tôi, là một cơ hội rất lớn”.
-Hạ Chi
